طبیعت - حیات وحش و محصولات جغتای

رود جوین‌ (یا كال‌شور جوین‌) ــ كه‌ با نام‌ سرولایت‌ از شهرستان‌ نیشابور سرچشمه‌ می‌گیرد با جهت‌ شرقی‌ ـ غربی‌ در شهرستان جغتای‌ جریان‌ دارد. آب‌ و هوای‌ جغتای‌، معتدل‌ خشك‌ است‌. آب‌ مصرفی‌ ساكنان‌ ‌ از چاههای‌ عمیق‌ و كاریز و چشمه‌ های نشات گرفته از رشته کوه جغتای تأمین‌ می‌شود. این‌ شهرستان‌، از گیاهان: خاكشیر، بارهنگ‌، دِرْمَنه‌، ریواس‌، روناس‌ و رستنیهایی‌ برای‌ چرای‌ دام‌ دارد. گندم‌، جو، پنبه‌، زیره‌، تخمه هندوانه‌، زردآلو، انگور، هلو و آلوی‌ آن‌ به‌طور انبوه‌ تولید و صادر می‌شود. از درختان: سرو كوهی‌، تاغ‌، سنجد، گیلاس‌، گلابی‌، سیب‌ و توت‌ در آن‌ به‌ عمل‌ می‌آید. از حیوانات: آهو، بزكوهی‌، میش‌، روباه‌، خرگوش‌، گرگ‌ و پلنگ‌ در آن‌ یافت‌ می‌شود و از پرندگان‌ كبك‌ و تیهو دارد. این‌ بخش‌ دارای‌ دامداری‌ و چراگاههای‌ طبیعی‌ در كوه‌ جغتای‌، با نامهای‌ گاودان‌، ششو، سرای نقش‌ آب‌ و قره‌ حنا، است‌. از صنایع‌ دستی‌، كرباس‌بافی‌ و فرش‌بافی‌ با طرحهای‌ بلوچی‌، كاشی‌، تخت‌جمشیدی‌، تنگی‌، جقه‌ای‌، گلریز و گلدانی‌ در آنجا رایج‌ است‌ ( فرهنگ‌ جغرافیائی‌ آبادیها ، ج‌ 31، ص‌40ـ43،50، 56، 76، 82، 85، 157، 180).

دمای‌ جغتای‌ در تابستانها گاهی‌ به‌ ْ38 و در زمستانها گاهی‌ به‌ ْ10- می‌رسد. میانگین‌ بارش‌ سالانه آن‌ حدود سیزده‌ میلیمتر است‌ ( فرهنگ‌ جغرافیائی‌ آبادیها، ج‌ 31، ص‌ 41).

منابع‌:

اسكندرمنشی‌؛ اعتمادالسلطنه‌؛ ایران‌. قوانین‌ و احكام‌، مجموعه‌ قوانین‌ سال‌ 1316، تهران‌: روزنامه رسمی‌ كشور شاهنشاهی‌ ایران‌، [ بی‌تا. ]؛ ایران‌. وزارت‌ كشور، تقسیمات‌ كشور شاهنشاهی‌ ایران‌، تهران‌ 1355 ش‌؛ ایران‌. وزارت‌ كشور. اداره كل‌ آمار و ثبت‌احوال‌، كتاب‌ جغرافیا و اسامی‌ دهات‌ كشور، ج‌ 3، تهران‌ 1331 ش‌؛ ایران‌. وزارت‌ كشور. معاونت‌ برنامه‌ریزی‌ و خدمات‌ مدیریت‌. دفتر تقسیمات‌ كشوری‌، اجرای‌ قانون‌ تعاریف‌ و ضوابط‌ تقسیمات‌ كشوری‌ ، تهران‌ 1366 ش‌؛ ایران‌. وزارت‌ كشور. معاونت‌ سیاسی‌ و اجتماعی‌. دفتر تقسیمات‌ كشوری‌، سازمان‌ تقسیمات‌ كشوری‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌، تهران‌ 1373 ش‌؛ همو، نشریه اسامی‌ عناصر و واحدهای‌ تقسیماتی‌ ( به‌ همراه‌ مراكز )، تهران‌ 1383 ش‌؛ عباس‌ جعفری‌، گیتاشناسی‌ ایران‌ ، تهران‌ 1368ـ 1379 ش‌؛ دایرة المعارف‌ فارسی‌ ، به‌ سرپرستی‌ غلامحسین‌ مصاحب‌، تهران‌ 1345ـ1374 ش‌؛ رزم‌آرا؛ فرهنگ‌ جغرافیائی‌ آبادیهای‌ كشور جمهوری‌ اسلامی‌ ایران، ج‌ 31: سبزوار ، تهران‌: سازمان‌ جغرافیائی‌ نیروهای‌ مسلح‌، 1368 ش‌؛ مسعود كیهان‌، جغرافیای‌ مفصّل‌ ایران‌ ، تهران‌ 1310ـ1311 ش‌؛ مركز آمار ایران‌، سرشماری‌ عمومی‌ و نفوس‌ و مسكن‌ 1375: شناسنامه آبادیهای‌ كشور، استان‌ خراسان‌، شهرستان‌ بجنورد ، تهران‌ 1376 ش‌؛ همو، سرشماری‌ عمومی‌ و نفوس‌ و مسكن‌ 1375: شناسنامه بخشهای‌ كشور، كل‌ كشور ، تهران‌ 1378 ش‌؛ همو، سرشماری‌ عمومی‌ و نفوس‌ و مسكن‌ 1375: نتایج‌ تفصیلی‌ كل‌ كشور ، تهران‌ 1376 ش‌؛ چارلز متكاف‌ مك‌ گرگور، شرح‌ سفری‌ به‌ ایالت‌ خراسان‌ و شمال‌غربی‌ افغانستان‌ در 1875 ، ج‌ 2، ترجمه اسداللّه‌ توكلی‌ طبسی‌، مشهد 1368 ش‌؛ میرخواند؛ نقشه تقسیمات‌ كشوری‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ ، مقیاس‌ 000 ، 500 ، 1:2، تهران‌: سازمان‌ نقشه‌برداری‌ كشور، 1379 ش‌؛ نقشه‌ راههای‌ ایران‌ ، مقیاس‌ 000 ، 500 ، 1:2، تهران‌: سازمان‌ نقشه‌برداری‌ كشور، 1377 ش‌.

به نقل از :

دانشنامه جهان اسلام

پرتال فرمانداری جغتای

پرتال اداره ثبت احوال جغتای